NIEUWLANDE/DEN HAAG – De Nederlandse regering moet dringend fondsen beschikbaar stellen voor onafhankelijk onderzoek naar het groeiende fosfaattekort, de invloed van fosfaatvervangers en oestrogene stoffen in de Noord- en Waddenzee.
Dat eist de Stichting Wetenschappelijk Natuur en Milieubeleid (SWNM) in een brief aan de Tweede Kamer. De stichting vangt steeds meer signalen van wetenschappers en vissers op die waarnemen dat vissen te weinig voedsel vinden in de Nederlandse zeeën en dat de kraamkamerfunctie van de Waddenzee ernstig verstoord raakt.
De voedselschaarste zou veroorzaakt kunnen zijn door de fosfaatverwijdering in rioolwaterzuiveringsinstallaties en het vervangen van fosfaten in wasmiddelen. Dit probleem kan volgens SWNM op termijn ernstige gevolgen voor de mens hebben. Nu al merken veehouders effecten op grazend vee, dat te weinig fosfaat binnen krijgt.
De fosfaatvervangers in wasmiddelen blijken agressieve chemische stoffen, die giftig zijn voor vissen en ecosysteem, zo stelt SWNM na eigen proeven. Daarnaast zorgen oestrogene stoffen die als residuen van de pil in het zeewater terecht komen ervoor dat mannelijke vissen vrouwelijke eigenschappen krijgen en zich niet meer kunnen voortplanten.
Hoewel de stichting in zijn stelling gesteund wordt door gerenommeerde zeebiologen als dr. Dolf Boddeke en directeur dr. Martin Scholten van onderzoeksinstituut Wageningen Imares, vindt ze maar moeilijk gehoor bij de politiek.
SWNM hoopte haar noodkreet op 9 april jongstleden te kunnen toelichten tijdens een hoorzitting van de Tweede Kamer, maar kreeg daar nauwelijks de kans om het probleem toe te lichten. ,,Het werd een ronde tafel gesprek van vier wetenschappers tegenover de stichting. De Kamerleden ging op geen enkele vraag in die wij gesteld hadden”, zegt voorzitter drs Meindert Hoefnagel van de stichting.
Daarom heeft de stichting de vragen per brief naar de kamercommissie voor Landbouw Natuurbeheer en Visserij gestuurd. SWNM wil weten wat de invloed is van agressieve chemische stoffen in wasmiddelen op de visstand. Ook de invloed van oestrogene stoffen uit de pil op de vruchtbaarheid van vissen en het kleine zeeleven zou moeten worden onderzocht. Verder wil de stichting weten hoe ernstig de invloed van muskusolie op de visstand is, in het bijzonder op de palingstand. De stichting wil tenslotte onderzocht hebben welke gevolgen het fosfaatbeleid van de afgelopen jaren heeft voor de volksgezondheid.
Hoefnagel : ,,Onze vragen en zorgen staan nog recht overeind, zijn zelfs nog sterker geworden. Wij vragen om onafhankelijk, wetenschappelijk onderzoek in het belang van ook de vissen en de visserij.”
Wetenschap Scheten mosselen
Wetenschappelijk artikel SWNM :
Lachgas (N2O) wordt in het watermilieu in kleine hoeveelheden gevormd als bijproduct tijdens de omzetting van nitraat (NO3-) in moleculaire stikstof (N2).
Dat heet denitrificatie, een algemeen bekend onderdeel van de natuurlijke stikstofcyclus.
Als zodanig ontstaat lachgas overal, maar uiteraard vooral in hoog met nitraat belaste wateren, zoals de Nederlands- Duits en Deense kustwateren.
Dat mosselen hierbij een wezenlijke rol spelen is grote onzin:
denitrificatie treedt overal op, waar in onderdelen van het milieu, zoals de darmen van allerlei organismen, maar vooral in het bodemsediment het zuurstofgehalte beneden een bepaalde grens gedaald is (lager dan 0,3 gram/m3).
In het sediment gebeurt dat in de bovenste laag zand, boven de zich op een tien centimeter diepte bevindende laag, waar na het opraken van de nitraat, bacteriën hun benodigde zuurstof aan sulfaat (SO42-) gaan onttrekken.
Daar vormt zich dan het naar rotte eieren stinkende zwavelwaterstof (H2S), dat met het zich met het in de bodem aanwezige ijzer verbindt tot het zwartgekleurde ijzersulfide (FeS), in diepere bodemlagen overgaand in het gele pyriet (FeS2).
Spit maar eens een keer in de bodem van de Waddenzee, dan kan je al deze lagen gemakkelijk vinden!
In de darmen van mosselen bevindt zich ongetwijfeld ook zuurstofarm sediment, maar op het grotere geheel stelt de daar plaatsvindende denitrificatie in het grotere geheel natuurlijk helemaal niets voor.
Dat snappen die Duitse en Deense onderzoekers natuurlijk ook heus wel, maar tegenwoordig is koppeling aan een broeikaseffect (en lachgas behoort gelukkig tot de broeikasgassen) een noodzakelijke voorwaarde voor het binnenhalen van meer onderzoekgelden.
Gewoon dus weer een gevalletje van wetenschappelijke prostitutie!
Ik houd het zelf in deze maar weer bij een gulle lach(gas)!
dr. Paul is wetenschappelijk adviseur van SWNM
20 jaar adjunct/plaatsvervangend-directeur RIVO (1978-1998) en 4 jaar directeur (1998-2002)
Rijks Instituut Voor Visserij Onderzoek RIVO
zijn hoofdvak chemie
fosfaat tekort bij zeehonden
09-02-2009Meer zieke zeehonden dan ooit Beste bezoeker! Vanaf september 2008 zijn er in totaal 134 zieke zeehonden opgenomen. Ter vergelijking: in dezelfde periode vorig jaar werden er "maar" 52 zeehonden met de longworminfectie binnengebracht. De ziekte is op zich niet nieuw, maar met uitzondering van de virusperiode in 2002 heb ik nog nooit zoveel zieke zeehonden binnen zien komen. In totaal kunnen we eigenlijk slechts 80 zeehonden tegelijk in de crèche opvangen, maar in de drukste periode waren dit er zowat 150! Dit is erg veel, maar de Zeehondencrèche is nooit "vol". Want onze filosofie is dat elk dier in nood geholpen moet worden!De zieke zeehonden hebben allemaal een longworminfectie, dat zie ik steeds weer terug. Dit is een kinderziekte waar de meeste zeehonden normaal gesproken in hun eerste jaar overheen groeien. Door vervuiling is het immuunsysteem echter dusdanig aangetast dat veel zeehonden nu in de problemen komen. Maar mogelijk zijn er nog meer oorzaken zoals een afname van het aantal kleine vissen in de Noordzee. De wetenschappers van de Zeehondencrèche zijn momenteel druk bezig met onderzoek te doen naar deze vraag. Overigens wordt ook in opvangcentra elders in de wereld een zorgelijke toename van het aantal zieke zeehonden geconstateerd.Elke zeehond die hulp nodig heeft en hier wordt binnengebracht, wordt door ons geholpen. Daar doen we ons uiterste best voor. Maar dat kost wel geld, en met zoveel zieke zeehonden begint het bedrag stevig op te lopen. Want wist u bijvoorbeeld dat de opvang van één zeehond ongeveer € 5000 kost? We hebben uw hulp dus hard nodig. Helpt u ons mee? Wij krijgen geen subsidie van de overheid en helaas zijn we ook weer afgewezen bij de Postcodeloterij. Wij zijn volledig afhankelijk van donaties en giften, en die zijn keihard nodig - nu meer dan ooit. Lenie ‘t Hart
wetenschap te ver door geschoten
Nieuwlande, 4 maart 2009
P e r s b e r i c h t
Wetenschappers te ver doorgeschoten over mosselen
NIEUWLANDE – De productie van het schadelijke lachgas door mosselen speelt geen enkele rol in het broeikaseffect of de aantasting van de ozonlaag. De hoeveelheid lachgas die mosselen met hun scheten produceren is verwaarloosbaar met de emissie van door mensen geproduceerde gassen en de uitstoot van broeikasgassen tijdens natuurlijke processen in zeedieren en zeebodems.
Dit stelt de Stichting Wetenschappelijk Natuur- en Milieubeleid (SWNM) als reactie op het nieuws dat het gerenommeerde Max Planck-instituut in Dresden deze week naar buiten bracht. Volgens onderzoek van Duitse en Deense wetenschappers van het instituut zijn zeedieren als mosselen en zeeslakken schadelijk voor het milieu omdat ze lachgas uitstoten dat de ozonlaag afbreekt. Hoe meer het water vervuild is met nitraat, hoe meer gas de dieren uitstorten, ontdekten de onderzoekers.
Volgens SWNM wordt het lachgas slechts in kleine hoeveelheden gevormd, als bijproduct bij de omzetting van nitraat in stikstof. ,,Dit is een algemeen bekend onderdeel van de natuurlijke stikstofcyclus. Lachgas ontstaat overal, maar vooral in wateren met veel nitraat zoals de Nederlands- Duits en Deense kustwateren. Dat mosselen hierbij een wezenlijke rol spelen is grote onzin,” stelt adviseur van de stichting en oud-directeur van het Rijksinstituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) dr. Paul Hagel.
Deze zogeheten denitrificatie vindt vooral plaats in organismen of bodemlagen, waar het zuurstofgehalte laag is. Als het nitraat op is halen bacteriën hun zuurstof uit sulfaten en ontstaat het naar rotte eieren stinkende zwavelwaterstof. Het proces vindt ook plaats in de darmen van mosselen. ,,Maar in het grotere geheel stelt dat natuurlijk helemaal niets voor. Dat snappen die Duitse en Deense onderzoekers natuurlijk ook wel, maar tegenwoordig is de koppeling aan een broeikaseffect een noodzakelijke voorwaarde voor het binnenhalen van meer onderzoeksgelden.”
Volgens Hagel zijn de wetenschappers te ver doorgeschoten. Dat vindt ook voorzitter drs Meindert Hoefnagel van de SWNM. ,,Als je een natuurlijk proces en zeedieren als mosselen neerzet als milieubelastend, begeef je jezelf als wetenschapper op een hellend vlak. Het klinkt nu net alsof alle zeedieren verboden moeten worden. In plaats daarvan hadden ze netjes kunnen aangeven dat een bepaalde invloed op de ozonlaag of het broeikaseffect normaal is door elk levend organisme, of het nou zeedieren, planten of mensen zijn. Zorg voor een goed milieu moet niet doorslaan in alarmerende berichten van wetenschappers die overdrijven en zaken uit hun verband rukken,” aldus Hoefnagel
dr Paul Hagel, adviseur van de Stichting Wetenschappelijk Natuur- en Milieubeleid, telefoon 050-5893369.
VISwijzer promoot armoede en discrimineert verse vis
VISwijzer promoot armoede en discrimineert verse vis NIEUWLANDE – De Nederlandse VISwijzer raadt de consument het eten van verse vis uit de Noordzee af, terwijl het indirect de invoer van geïmporteerde vis uit Vietnam stimuleert, die daar met behulp van afval en hongerlonen wordt geproduceerd. De Franse VISwijzer adviseert juist zoveel mogelijk vers aangevoerde vis te consumeren en staat kritisch tegenover importvis.Die opmerkelijke conclusie trekt bioloog R. Boddeke in het blad Visserijnieuws naar aanleiding van een onderzoek naar de Franse en Nederlandse VISwijzer. Het verschil in benadering in de twee landen is volgens hem groot.Een Fransman eet gemiddeld 34 kilo vis per jaar, een Nederlander slechts 3,4 kilo. In Frankrijk neemt verse vis een centrale plaats in de supermarkten in, staat er een vakman of –vrouw naast om de consument te adviseren, schoon te maken of panklaar te maken. Franse kustvissers staan in hoog aanzien en de kusten van Normandië en Bretagne trekken veel toeristen die afkomen op de plaatselijk aangevoerde vis. De Frans VISwijzer raadt het eten van de bedreigde blauwvintonijn af, maar raadt de witte tonijn die dicht bij huis wordt gevangen aan. De kabeljauw uit de Atlantische Oceaan is taboe, maar die uit het Kanaal niet. Zeebaars uit verre wateren staat op de rode lijst, maar die uit de eigen kustwateren wordt aangeraden. Hetzelfde geldt voor tong.In Nederland doet de VISwijzer precies het tegenovergestelde. Die adviseert de consument geen verse vis uit de Noordzee, zoals schol, tong, kabeljauw, tarbot of zeeduivel, te kopen. Dit tot grote boosheid van de visserijsector, die de door Brussel verhoogde vangstquota ziet als een bewijs dat het juist goed gaat met die vissoorten.Het wordt volgens Boddeke nog erger als milieuorganisaties supermarkten met de VISwijzer benaderen en hen verzoeken geen verse zeevis te verkopen. Volgens de bioloog gaan supermarkten hier gretig op in omdat verse vis voor de branche een moeilijk artikel is dat in kwantiteit en kwaliteit varieert en omdat het hen aan vakkennis over het schoonmaken of prepareren ontbreekt. Daarom laten ze liever diepgevroren vis uit Vietnam invoeren.In het bijzonder gaat het om Pangasius-soorten, vis die voor twee euro per kilo wordt ingekocht en met een flinke winstmarge verkocht kan worden. Deze tropische vis is afkomstig van viskwekerijen in Vietnam en wordt gevoed met dierlijk afval, waardoor het nog maar de vraag is of ze net zoveel van de belangrijke meervoudig onverzadigde vetzuren bevat als vis uit de Noordzee. Bovendien verdient het personeel bij de kwekerijen omgerekend zo’n 25 euro per maand en is straatarm. Boddeke adviseert de stichting Max Havelaar deze situatie eens door te lichten. Tot die tijd is het volgens hem beter deze vis in de supermarkt te mijden.Boddeke is adviseur van de Stichting Wetenschappelijk Natuur en Milieubeleid, die met diverse rapporten heeft aangetoond dat de Nederlandse visserij duurzaam is en geen schadelijke rol speelt bij de achteruitgang van de visstand. De stichting dringt er dan ook bij natuur- en milieuorganisaties op aan hun blik te richten op andere schadelijke effecten voor de visstand zoals de afgenomen fosfaatconcentraties in het kustwater en de mogelijke invloed van oestrogene stoffen. Voor meer informatie: www.visserijnieuws.nl
Noot voor de redactie:
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met adviseur van de SWNM, dr. R Boddeke 023-5376359
