fosfaat dweilen betekent natte voeten  

 Stichting natuur en milieu   presenteerde "Eerst de fosfaatkraan dicht , en dan dweilen "

gemaks halve vergeet men  , dat verreweg de grootste fosfaatbelasting in wateren in west Nederland afkomstig is uit oude veenlagen in diepere bodemlagen. Het landoppervlak ligt daar enkele meters onder de zeespiegel, waardoor voortdurend gepompt moet worden om de voeten droog te houden. Door de hogere zeespiegel ontstaat dan een voortdurende stroom van kwelwater, waarin ook in oplossing gegaand fosfaat uit de bodem wordt aangevoerd. Dat houdt pas op, wanneer het waterpeil binnendijks en buitendijks weer hetzelfde is geworden. Dat is dus wanneer in west Nederland gestopt wordt met pompen (en dus alles onderloopt), of ter gelegenheid van de volgende ijstijd over zo een 10.000 jaar, als de zeespiegel weer enkele meters zal zijn gezakt. Het gejammer van Gijs zal op dat geheel geen enkele invloed hebben!

 Stichting voor Wetenschappelijk Natuur en Milieubeleid

Door Gijs Kuneman

Heldere sloten en meren, een rijke natuur, schoon zwemwater – die doelen zijn nog lang niet bereikt. Het artikel in Trouw van 22 september 2005 stelt correct dat fosfaat verreweg het grootste struikelblok is op weg naar schoon water. Toch geeft het huidige mestbeleid, met instemming van de EU, nog ruimte om fosfaatmest op fosfaatverzadigde landbouwgrond aan te voeren. Natuur en Milieu heeft, samen met Arcadis, een ingrijpend 20-jarenplan voor fosfaat gemaakt, dat op 20 mei 2005 is gepresenteerd. Eerst de fosfaatkraan dicht, en dan dweilen.

In de Nederlandse landbouw- en waterbodems zit een enorme voorraad fosfaat, die langzaam naar het oppervlaktewater ontsnapt. Dat proces gaat nog tien jaar of langer door. En zolang extra fosfaatmest op het land wordt gebracht, wordt de voorraad in de bodem alleen maar groter. En pas als het slootwater minder fosfaat bevat dan nu, krijgen de snoek, zeldzame libellesoorten en orchideeën een kans. Met teveel fosfaat blijft het water troebel en verandert het in de zomer in een groene soep.

Wij vinden daarom dat de fosfaatkraan nu dicht moet. Op 1,2 miljoen hectare fosfaatrijke landbouwgrond moet in vier periodes van vijf jaar een tijdelijk totaal fosfaatverbod worden ingesteld, te beginnen in 2008. Daarbij geven we voorrang aan de gronden naast de meest kwetsbare natuurgebieden. En als de kraan dicht is, moeten we gaan dweilen – en daar zijn boeren voor nodig. Door wel gewas te telen maar niet te bemesten wordt het fosfaat aan de bodem onttrokken, "uitgemijnd". Dat kan graan of mais zijn, maar wilgen en vezelhennep zijn ook bij uitstek geschikt. Deze planten nemen veel fosfaat op, kunnen het prima zonder bemesting stellen en kunnen bovendien als biomassa in energiecentrales worden ingezet, als bijdrage tegen klimaatverandering.

De EU, ondertussen, is inmiddels veel verder dan de eenzijdige regels over nitraat, en heeft een brede richtlijn voor schoon water ingevoerd, de Kaderrichtlijn water. Nederland moet er alles aan doen om deze richtlijnen uit te voeren.

Naast bovenstaande aanpak moeten ook andere maatregelen genomen worden zoals uitbaggeren van de meest vervuilde sloten en weteringen, tegengaan van riooloverstorten en verder aanscherpen van rioolwaterzuivering. Naast het rijk hebben dus provincies, gemeenten en water- en zuiveringsschappen een cruciale rol.

Gijs Kuneman is hoofd natuur en landbouw bij Stichting Natuur en Milieu